Een enkelblessure zie je meteen. Maar een mentale blessure is vaak onzichtbaar. Toch kan die net zo veel invloed hebben. Jongeren die zich somber voelen, piekeren of slecht slapen, presteren minder en verliezen plezier in sport. Volgens Wikke van Stam, sportpsycholoog en onderzoeker bij het Mulier Instituut, speelt de kleedkamer een belangrijke rol.

5 signalen om mentale klachten te herkennen

Niet elke jongere zegt direct dat het niet goed gaat. Wikke: “Als een speler ineens minder plezier laat zien of zich terugtrekt, dan kan dat een signaal zijn dat er iets aan de hand is. Coaches staan dicht bij en kunnen dit vaak sneller zien dan anderen.”

Signalen om op te letten als coach of trainer

• een speler die stiller is dan normaal
• iemand die snel boos of emotioneel reageert
• vaker afwezig zijn bij trainingen of wedstrijden
• minder plezier in sport laten zien
• moeite met concentratie of snel afgeleid zijn

Zie je meerdere van deze signalen? Dan is het goed om een gesprek te beginnen.

Lees ook het artikel: De drie stappen voor trainers: signaleren, praten en doorverwijzen

De onzichtbare blessure bespreekbaar maken

Mentale klachten zijn vaak lastig om precies aan te wijzen. Jongeren willen niet anders zijn of vinden het moeilijk om erover te praten. Als coach kun je helpen door het onderwerp normaal te maken. Wikke: “Een veilige sportomgeving is heel belangrijk. Daarin durven jongeren fouten te maken en leren ze dat spanning tijdelijk is.”

Een simpele vraag of kort gesprekje kan al genoeg zijn om een jongere te laten merken dat je wilt helpen.

10 tips voor coaches

Een gesprek over mentale klachten kan spannend voelen. Als coach hoef je geen psycholoog te zijn. Het gaat erom dat je wilt helpen, luistert en laat merken dat iemand het niet alleen hoeft te doen. Deze tips helpen je om dat gesprek goed te voeren:

1. Stel eenvoudige vragen en luister goed.
2. Wees open en eerlijk, maar niet dwingend.
3. Geef jongeren de tijd om te antwoorden.
4. Maak duidelijk dat alles bespreekbaar is.
5. Leg uit dat mentale klachten normaal zijn.
6. Gebruik humor om de spanning te breken.
7. Deel ook je eigen fouten of kwetsbaarheid.
8. Houd gesprekken kort en makkelijk te begrijpen.
9. Praat in vertrouwen, niet in de groep.
10. Blijf contact houden, ook als er nog geen antwoord komt.

Lees ook het artikel: Spierpijn of blessure? Zo herken je het verschil tussen gezonde stress en een mentale blessure

5 eenvoudige openingszinnen om mentale klachten bespreekbaar te maken

Het belangrijkste is vaak niet wat je zegt, maar dat je iets zegt. Een simpele vraag kan al genoeg zijn om te laten merken dat je er voor iemand bent. Met deze vijf zinnen begin je het gesprek op een natuurlijke manier:

1. “Ik merk dat je wat stiller bent, hoe gaat het?”
2. “Je lijkt niet helemaal jezelf vandaag, klopt dat?”
3. “Wat vond je van de training?”
4. “Wat ging er goed en wat vond je lastig?”
5. “Hoe gaat het op school, lukt dat een beetje?”

Een team kan veel steun geven. Samen trainen, winnen en verliezen zorgt voor vriendschap en vertrouwen. Als coach kun je dit versterken door iedereen mee te laten doen, ook jongeren met wie het minder goed gaat.

Wikke: “De sociale steun binnen een team kan erg goed helpen. Jongeren ervaren dat ze het niet alleen hoeven te doen. Dat vergroot hun zelfvertrouwen.”

Dit artikel is geschreven in samenwerking met Wikke van Stam. Wikke is sportpsycholoog en senior onderzoeker bij het Mulier Instituut.